(Marc Vercoutere – maart 2017 – tekst voor jaarverslag SOS HAMIN*)
Met een regelmaat van een klok verschijnen rapporten, verslagen of cijfers over armoede in België, Vlaanderen, steden en gemeenten, zowel vanuit het beleid, als vanuit de sociale organisaties of wetenschappelijke kringen. Een ding hebben al deze verschijningen gemeen: interpretatie à la carte, cijfers voor een goed rapport, voor de politieke façade. Alsof 1% meer of minder armoede bewijs aanlevert voor een goed of slecht beleid. Alsof armoede meer of minder erg wordt als er procentjes meer of minder armen zijn. Eén ding staat vast. Geen enkele studie heeft in de laatste decennia kunnen aantonen dat er een structurele daling zou zijn van (kinder)armoede. Armoede is een hardnekkig maatschappelijk probleem. De tot nu toe genomen maatregelen leiden hoogstens tot een rem op de toename, “harm reduction. Er is dringend nood aan een creatief en vernieuwend beleid. Daar zijn 1 euro maaltijden, een curatieve oplap maatregel, dus geen onderdeel van.
De migratie problematiek speelt zeker een rol. Maar het zou fout zijn om de structurele oorzaken daar te leggen. De structurele oorzaken liggen in het beleid en de uitvoering ervan, de al te éénzijdige focus op het individueel schuldmodel en een verhardende samenleving.
De levensduurte gaat gestaag omhoog, met stijgende huur en energieprijzen voorop. Sociale correcties zijn meestal een doekje voor het bloeden. De correctie is altijd kleiner dan de stijging van de prijzen. Bovendien volgen de vervangings- en andere inkomens niet, wat de druk verhoogt op het nominale leefgeld. Het percentage effectief leefgeld (na aftrek van vaste kosten) wordt steeds kleiner terwijl de kost om menswaardig te leven verder stijgt.
Gevolgen: hardere armoede, snellere opbouw schuldenlast, groeiend aantal mensen die energiefacturen niet meer betalen, meer uithuiszettingen, … Onnodig te vermelden dat deze hardere armoede een impact heeft op alle mogelijke levensdomeinen.
Daarom een oproep tot creatief, vernieuwend beleid. Een beleid dat het aandurft structuren en vastgeroeste patronen over boord te gooien of om te vormen. Hierna enkele voorstellen.
De omvorming van het leefgeld (ongeacht de uitkeringsvorm).
In Duitsland bestaat er zo al iets. Ben je uitkeringsgerechtigd dan wordt naargelang je gezinssituatie berekend hoeveel leefgeld je nodig hebt. Los van het woonbudget. Het kan dus best dat door omstandigheden, bijvoorbeeld een verhuis, een hogere of lagere huur dient betaald, zonder dat dit impact heeft op je leefgeld. Een oproep om ook bij ons beide zaken te ontkoppelen. Een woonbudget (huur en energie) en een leef budget.
Flankerende maatregelen.
Het spreekt voor zich dat dergelijke omvorming nevenmaatregelen vraagt.
- Invoering van de basishuurprijs. Al dan niet gekoppeld aan financiële stimulansen.
- Drastische investeringen in sociale woningbouw.
- Uitbreiding SVK’s en stimulansen voor verhuurders om in dit systeem te stappen.
- Samenwonen (co-housing) financieel niet langer bestraffen. Wat op zich ook niet meer nodig zou zijn indien het woonbudget los staat van het leef budget.
Uitkeringen afstemmen op de reële armoedegrens.
Ooit zei een professor tijdens zijn les: “cijfers over armoede zijn relatief. Het hangt er maar van af hoe hoog je de lat legt.” En hier knelt dus het schoentje. Welke cijfers zijn het meest aangewezen om beleid op af te stemmen. Het antwoord is simpel. Alles hangt af van de beleidskeuzes die je wil maken. Biedt je de mensen louter een “overleef” geld waardoor ze voortdurend balanceren op de grens van miserie en schuldrisico. Of kies je voor menswaardig bestaan en biedt je een leefgeld dat uitzicht biedt op een volwaardige participatie aan de samenleving. Een leefgeld waarbij aan de fundamentele basisbehoeften is voldaan en er ruimte overblijft voor andere aspecten van het leven: de samenleving, de arbeidsmarkt, studie, zinvolle vrijetijdsbesteding, goede gezondheidszorg, enz. …
De cijfers voor beide scenario’s bestaan. Het beleid hoeft enkel de onderste schuif van hun bureau even open te trekken, het stof van de studies te vegen en in actie te schieten. De nood is groot, alarmerend en acuut.
Tot zolang blijft curatief werk noodzakelijk. En daar is “Noodhulp onder protest” van onder meer SOS Hamin een deel van. Onder protest, want in onze moderne samenleving is het onwezenlijk dat er nog steeds mensen zijn die nood hebben aan voedselhulp. Onder protest, omdat de overheid er niet in slaagt de armoede terug te dringen. De voedselbedelingen dragen geen verantwoordelijkheid, ze nemen noodzakelijke taken en verantwoordelijkheid van de overheid over. Onder protest!!!
- SOS HAMIN (Hulp Aan Mensen In Nood) = voedselbedeling in Deurne, Leeuwlantstraat. (Meer info: Marc Vercoutere 0485/30 81 20 of email: marc.vercoutere@telenet.be)
marcvercoutere 